22/7/1998 tarihli ve 4369 sayılı Kanun(1) ile 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun(2) bazı maddeleri değiştirilmiş, bazı maddelerinde ibare değişiklikleri yapılmış, bazı hükümleri de yürürlükten kaldırılmıştır.
Görüldüğü gibi mükellefin ödeme yaptığı 25/1/1999 tarihi 20.000.000.TL Katma Değer Vergisi borcunun ödeme süresinin son günüdür. Bu durumda yapılan ödemeden öncelikle bu alacak tahsil edilecektir. Mükellefin 1999 yılı sonunda zamanaşımına uğrayacak borcu olmadığından, vadesi önce gelen 31/3/1998 vadeli teminatsız gelir vergisi borcu gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir. Her bir alacak Her bir alacak Yapılan için yapılacak = miktarı X ödeme mahsup miktarı Toplam alacak miktarıBuna göre, 24.000.000.TL’nın Alacak aslına mahsup = 25.000.000 X 24.000.000 =15.000.000 TL. edilecek miktarı 40.000.000 Gecikme zammına mahsup = 15.000.000 X 24.000.000 = 9.000.000 TL. edilecek miktarı 40.000.000 olacaktır. Mahsuptan sonra kalan 10.000.000. TL alacak aslı ise vade tarihinden itibaren hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte takip ve tahsil edilecektir. Örnek 2 : Pendik Vergi Dairesi mükellefi (B), vadesi geçmiş borçları için 4/2/1999 tarihinde 50.000.000.000.TL ödemede bulunmuştur. Mükelleften aranılan amme alacağına ilişkin bilgiler 1,2 ve 3 no’lu sütunlarda gösterilmiştir. Mükellefin ödemenin yapıldığı yıl içerisinde zamanaşımına uğrayacak borcu yoktur. Mükellefin borçları; 1995 takvim yılı hesaplarının incelenmesi sonucu kesinleşen gelir vergisi ve kaçakçılık cezası olmak üzere iki tür asli alacak, gecikme zammı ve gecikme faizi olmak üzere iki tür fer’i alacaktan oluşmaktadır. Ödemenin mahsubu, 4 no’lu sütundaki gibi yapılacaktır. Tahsilatın Tahsilat Tarihi İtibariyle Amme Alacağının Mahsubu (1) (2) (3) Türü / Vadesi Miktarı (TL) Mahsup Takip Gideri --- 31.000.000 31.000.000 Gelir V. 30/9/1997 2.500.000.000 2.500.000.000 Gecikme zammı 5.500.000.000 5.500.000.000 G.Stp.V. 20/1/1998 200.000.000 200.000.000 Gecikme zammı 324.000.000 324.000.000 KDV 25/1/1998 750.000.000 750.000.000 Gecikme zammı 1.250.000.000 1.250.000.000 Gelir V. 31/3/1998 3.500.000.000 431.034.000 Gecikme zammı 4.620.000.000 568.966.000 18.690.000.000 11.570.000.000Tabloda görüldüğü gibi tahsil olunan 11.570.000.000. TL.’dan öncelikle 31.000.000.TL. takip gideri düşüldükten sonra kalan miktar mükellefin vadesi önce gelen 30/9/1997 vadeli gelir vergisi ve buna ilişkin gecikme zammı borcundan başlayarak sırası ile 20/1/1998 vadeli gelir stopaj vergisi, 25/1/1998 vadeli katma değer vergisi ve bu vergilere ilişkin gecikme zamlarına mahsup edilecektir. Alacak aslına mahsup = 3.500.000.000 X 1.000.000 =431.034.000.000 TL. edilecek miktarı 8.120.000.000 Gecikme zammına mahsup = 4.620.000.000 X 1.000.000 = 568.966.000 TL. edilecek miktarı 8.120.000.000 olacaktır. Mahsuptan sonra kalan 3.068.966.000 TL. alacak aslı ise vade tarihinden itibaren hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte takip ve tahsil edilecektir. 2.3 Yürürlük Bu maddede yapılan değişiklik 1/1/1999 tarihinde yürürlüğe girmektedir. 1/1/1999 tarihinden itibaren rızaen ya da cebren yapılan tüm tahsilatların mahsubu yukarıdaki esaslara göre yapılacaktır. 1/1/1999 tarihinden itibaren 253 ve 254 Seri No’lu Tahsilat Genel Tebliğleri yürürlükten kaldırılmıştır. 3. Menkul Mal Satışı 6183 sayılı Kanunun 85’inci maddesinin birinci fıkrası; “Menkul mallar, tahsil dairelerinin satış mahallinde açık artırma ve peşin para ile satılır. Tahsil dairesince uygun görülmesi halinde, artırma malın mahallinde de yapılabilir. Açık artırma ile satışa çıkarılan mal, artırma sonunda üç defa yüksek sesle duyurulduktan sonra en çok artırana ihale edilir. Bozulma, çürüme ve benzeri sebeplerle korunması mümkün olmayan ya da beklediği zaman önemli bir değer düşüklüğüne uğrayacağı anlaşılan mallar en uygun yerde pazarlıkla, borsası bulunan mallar ilgili borsada satılabilir. İlk artırmada satılamayan malların ikinci artırması bir başka il veya ilçede yapılabilir.” şeklinde değiştirilmiştir. Maddede yapılan değişiklik, özellik arzeden durumlarda, menkul malların satış yeri ve satış şekline yöneliktir. Haczedilen menkul malların tahsil dairelerinin satış mahallinde açık artırma ile satılması esastır. Bununla birlikte, haczedilen malın satış mahalline naklinin çok zor olması , nakil sırasında önemli bir değer kaybına uğramasının muhtemel olması gibi nedenlerle alacaklı tahsil dairesince uygun görüldüğü hallerde malın mahallinde satışının yapılması mümkün olabilecektir. 6183 sayılı Kanunun 87’nci maddesine göre haczedilen menkul mallar ilk artırmada satılamadığı takdirde ilk artırma tarihinden itibaren 15 gün içinde uygun görülen zamanlarda yeniden satışa çıkarılır. Ancak, özellikle küçük yerleşim yerlerinde birinci artırmada alıcı çıkmaması nedeniyle satışın gerçekleşmemesi halinde; maddede yapılan değişiklik ile ilk artırmada satılamayan malların ikinci artırmasının bir başka il veya ilçede yapılabilmesi imkanı getirilmiştir. Bozulma, çürüme ve benzeri sebeplerle korunması mümkün olmayan ya da beklediği zaman önemli bir değer düşüklüğüne uğrayacağı anlaşılan mallar ise açık artırma usulüne başvurulmadan pazarlıkla satılabilecektir. Satış yeri ve şekline yönelik olarak yapılan bir diğer değişiklik ise altın, zirai ürün ve hisse senedi gibi borsası bulunan malların satışının borsada yapılabileceğine ilişkindir. 3.1 Yürürlük Maddede yapılan değişiklik 4369 sayılı Kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı 29/7/1998 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2. İBARE DEĞİŞİKLİKLERİ 1. Teminat İsteme 4369 sayılı Kanunun 81’inci maddesinin B fıkrasının 1 numaralı bendi ile 6183 sayılı Kanunun “Teminat isteme” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesinde sayılan kaçakçılık halleri ile mükerrer 347 nci maddesinin 1 numaralı bendinde belirtilen .........” ibaresi “213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesi uyarınca vergi ziyaı cezası kesilmesini gerektiren haller ile 359 uncu maddesinde sayılan .....”, şeklinde değiştirilmiştir. 4369 sayılı Kanun ile 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun(5) ceza sisteminde yapılan değişiklikle kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezaları kaldırılarak yerine vergi ziyaı cezası ihdas edilmiştir. Bu değişikliğe paralel olarak 6183 sayılı Kanunda da ibare değişiklikleri yapılmıştır. 4369 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin birinci fıkrası ile de, 1/1/1999 tarihinden önceki vergilendirme dönemleri için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 9’uncu maddesinin ibare değişikliğinden önceki hükmünün geçerli olacağı hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme ile, 1/1/1999 tarihinden önceki vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak bu tarihten sonra yapılacak inceleme ve tarhiyatlar sırasında teminat istenmesini gerektiren hallerin tespiti hususuna açıklık getirilmiş ve bu durumda eski hükümlerin geçerli olacağı belirtilmiştir. Değişiklik 1/1/1999 tarihinde yürürlüğe girmektedir. 2. Gecikme Zammı 4369 sayılı Kanunun 81’inci maddesinin B fıkrasının 2,3 ve 4 numaralı bentleri ile 6183 sayılı Kanunun “Gecikme zammı, nispet ve hesabı” başlıklı 51’inci maddesinin; - İkinci fıkrasında yer alan “5.000” ibaresi “500.000”, - Üçüncü fıkrasında geçen “... kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezaları ...” ibaresi “... vergi ziyaı cezası ...”, - Dördüncü fıkrasında yer alan “ ... iki katına kadar artırmaya veya bu nispetleri %30’una kadar indirmeye, yeniden kanuni hadlerine getirmeye ve gecikme zammı asgari miktarını 10 katına ... “ ibaresi “... %10’una kadar indirmeye, bir katına kadar artırmaya ve gecikme zammı asgari miktarını 3 katına ...” şeklinde değiştirilmiştir. Gecikme zammı asgari miktarını, 5.000 liradan 500.000 liraya çıkaran hüküm ile gecikme zammı nispetlerini ve asgari miktarını belirleme hususlarında Bakanlar Kuruluna verilen yetki hükmü 4369 sayılı Kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı 29/7/1998 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 51’inci maddenin üçüncü fıkrasında yapılan ibare değişikliği ise ceza sisteminde yapılan değişikliklere paralel olarak 1/1/1999 tarihinde yürürlüğe girmektedir. 4369 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin ikinci fıkrası ile “213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezalarından; vadesi 1/1/1999 tarihinden önce olup, bu tarih itibariyle ödenmemiş olanlar ile 1/1/1999 tarihinden sonra kesinleştiği halde ödenmeyenlere, vade tarihinden ödendikleri tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre gecikme zammı uygulanır.” hükmüne yer verilmek suretiyle de 1/1/1999 tarihinden önce kesinleştiği halde vadesinde ödenmeyen kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezaları ile bu tarihten önceki dönemler için 1/1/1999 tarihinden sonra kesilecek olan bu cezalara, vade tarihlerinden ödeme tarihlerine kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanacağı açıklanmıştır. 3. KALDIRILAN HÜKÜMLER 1. Taksitlerin Zamanında Ödenmemesi 4369 sayılı Kanunun 82’nci maddesinin 2’nci fıkrası ile 6183 sayılı Kanunun “Taksitlerin zamanında ödenmemesi” başlıklı 38’inci maddesi 1/1/1999 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. Bazı amme alacakları, kanunları gereği taksitler halinde ödenebilmektedir. 6183 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan 38’inci maddesine göre bu taksitlerden biri vadesinde ödenmez ise; tahsil dairesince bu taksitle beraber vadesi henüz gelmeyen izleyen taksitler de cebri takibe alınmakta, ancak vadesinde ödenmeyen taksidin, haczedilen malların paraya çevrilmesine kadar ödenmesi halinde cebri takibe son verilerek izleyen taksitlerin kanuni ödeme sürelerinde ödenmesine imkan verilmekte idi. Bu hükmün yürürlükten kaldırılması ile özel kanunları gereğince taksitler halinde ödenmesi gereken amme alacaklarının taksitlerinden biri süresinde ödenmese de amme alacağının tamamı muaccel hale gelmeyecek, sadece süresinde ödenmeyen taksit cebri takibe konu olacaktır. 2. Amme Borçlularının İlanı 4369 sayılı Kanunun 1’inci maddesi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 5’inci maddesine eklenen fıkra ile Maliye Bakanlığı, mükelleflerin vergi tarhına esas olan beyanlarının, kesinleşen vergi ve cezaları ile vadesi geçtiği halde ödenmemiş bulunan vergi ve ceza miktarlarının açıklanması hususunda yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, 4369 sayılı Kanunun 82’nci maddesinin 2’nci fıkrası ile 6183 sayılı Kanunun “Yasaklar ve cezalar” başlıklı 107’nci maddesinin amme borçlularının ilanına ilişkin üç, dört ve beşinci fıkraları Kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı 29/7/1998 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Buna paralel olarak 384(6) ,386(7) ,394(8) , 399(9) Seri No’lu Tahsilat Genel Tebliğleri de yürürlükten kaldırılmıştır. Tebliğ olunur. (1) 29/7/1998 tarihli ve Mükerrer 23417 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (2) 28/07/1953 tarihli ve 8469 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (3) 9/7/1956 tarihli ve 9353 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (4) 1/7/1995 tarihli ve 22330 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (5) 10/1/1961 tarihli ve 10703 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (6) 8/5/1994 tarihli ve 21928 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (7) 16/5/1995 tarihli ve 22285 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (8) 4/6/1996 tarihli ve 22656 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. (9) 6/6/1997 tarihli ve 23011 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bu özelgeyi saklamak ister misiniz? Vergi Buluştayı hesabınızla giriş yapın; belgeyi kitaplığınıza kaydedin, favorilerinize alın ve üzerine kendi notunuzu düşün.
Giriş yap